Kırılmadan Kazanmak

Futbolda bazı galibiyetler vardır, tabelaya bakınca dört gol görürsünüz; maçı yeniden düşündüğünüzde ise başka bir şey hatırlarsınız: Dağılmayan bir takım. Galatasaray’ın Lille deplasmanındaki 4-2’lik galibiyeti benim için biraz böyle. Çünkü bu maçın asıl hikayesi, sarı-kırmızılıların dört gol atması değil, iki kez sarsılan oyunun içinden tekrar çıkabilmesiydi.

Daha 63. saniyede Yunus Akgün’ün golü geldi. Yani gol sanki soyunma odasında atıldı ve Galatasaray 1-0 önde başladı maça. Deplasmanda bundan daha iyi bir başlangıç hayal etmek güç. Ancak erken gol her zaman rahatlık getirmez. Bazen oyuncunun ve takımın zihninde, daha yeni başlamış bir işi çoktan başarmış olma duygusunu da tetikleyebilir. Beş dakika sonra Diaoune eşitliği sağladı. Böylece skorun verdiği güven, neredeyse oluştuğu anda yeniden sınandı. Lille’in 39. dakikada 2-1 öne geçmesi ise gecenin gerçek stres testiydi.

Psikolojik dayanıklılık

Burada spor psikolojisinin önemli kavramlarından biri devreye giriyor: psikolojik dayanıklılık. Bu kavramı hiç etkilenmemek, korkmamak veya hata yapmamak şeklinde anlamak yanlış. Dayanıklılık, olumsuz bir olaydan sonra dikkati yeniden göreve verebilmek ve takımın ortak hedefini kaybetmemektir. Galatasaray ilk yarının sonuna doğru tam da bu açıdan dikkat çekici bir yanıt verdi. Sallai’nin ortasında Batrakov’un 44. dakikadaki golü, skoru eşitlemenin ötesinde, devre arasına soyunma odasına taşınacak duygusal yükü de nitelik ve nicelik olarak değiştirdi.

Bir an için 2-1 geride soyunma odasına girildiğini düşünelim. O zaman devre arası konuşmasının merkezinde, başarısız kalan başlangıç ve artan kaygı olacaktı. Oysa 2-2’lik eşitlik farklı bir zihinsel zemin yarattı: Takım geriye düştüğü halde karşılık verebildiğini sahada görmüştü. Spor psikolojisinde öz yeterlilik yalnızca “yapabilirim” demekten doğmaz; daha önce yapabildiğine ilişkin somut deneyimlerden beslenir. 2. kez Şampiyonlar Ligi golünü atan Batrakov’un golünü değerli kılan taraflardan biri buydu.

İkinci yarıda yön değiştiren oyun

İkinci yarının 52. dakikasında, Torreira’nın ön direkteki kafa dokunuşunun ardından kaleci Berke Özer’e çarpan top Galatasaray’ı 3-2 öne taşıdı. Golün resmi kaydına ilişkin bazı haberlerde farklı isimler geçse de saha içindeki psikolojik anlamı kesinlikle değişmiyor: Bu kez öne geçen takım tekrar Galatasaray’dı. 61. dakikada Barış Alper Yılmaz’ın hazırladığı pozisyonu Osimhen gole çevirdi ve skor 4-2 oldu. İlk yarıda geriye düşen bir takımın, ikinci yarının ilk çeyreğinde iki farklı üstünlüğe ulaşması maçın zihinsel yön değiştirmesini görünür kıldı.

Yine de sonucu, kusursuz bir oyunla karıştırmamak gerekir. Lille daha fazla topa sahip oldu (%55’e %45) ve daha fazla şut çekti (14’e 10). Bu sayılar tek başına kimin daha iyi oynadığını söylemez; fakat Galatasaray’ın savunmada hiç zorlanmadığı iddiasını da desteklemez. Dayanıklılık, hataların yokluğu değil; hatalardan sonra düzenin ne ölçüde geri kurulabildiğiyle ilgilidir. Maç sonu yorumlarında bir kesimin takımın kırılmamasını öne çıkarıp diğer kesimin savunma problemlerini hatırlatması bu yüzden çelişki değil, aynı maçın iki ayrı yüzüdür.

Duygusal bulaşma ve ortak davranış

Bir başka önemli nokta da duygusal bulaşma. Saha içinde bir oyuncunun telaşı diğerinin kararını, bir oyuncunun sakin ve kararlı hamlesi takım arkadaşlarının davranışını etkileyebilir. Ancak ekrandan bakarak futbolcuların iç dünyasını kesin biçimde bilemeyiz. Burada gördüğümüz şey, bireysel ruhsal durumların tanısı değil; değişen skor karşısında takım davranışının nasıl yeniden örgütlendiğidir. Galatasaray’ın verdiği yanıtı bu çerçevede okumak daha doğru olacaktır.

Sonuç

Lille maçı Galatasaray’a Şampiyonlar Ligi’ndeki ilk üç puanını getirdi. Belki daha önemlisi, zorlandığında oyuna geri dönebileceğine ilişkin somut bir deneyim bıraktı. Bunun gelecek maçlara ne kadar taşınacağını ancak devamlılık gösterecek. Çünkü zihinsel dayanıklılık, tek bir gecede kazanılmış kalıcı bir unvan değildir; her yeni baskı anında yeniden sınanır. Skor tabelasında Lille 2, Galatasaray 4 yazıyordu. Ve ilk 3 puan gelmişti. Benim aklımda kalan ise başka bir cümle oldu: Bir takım, gerek skor gerekse sıralama olarak geriye düştüğünde kim olduğunu yeniden gösterebilir.