Futbol ve Yapay Zekâ: Aynı Çağın İki Oyuncusu - II

Emre YıldızBilgisayar Mühendisi · Blockchain Mühendisliği · 8 dk okumaKURUCU YAZAR

Takımların oyun karakteri vardı, AI’ların da var

Futbol tarihini biraz takip eden herkes bazı ülkelerin ve takımların belirli oyun karakterleriyle özdeşleştiğini bilir.

İtalya denildiğinde uzun yıllar savunma disiplini akla geldi.

İspanya topa sahip olmayı, teknik oyunu ve hücum organizasyonlarını farklı bir seviyeye taşıdı.

İskandinav futbolu çoğu zaman daha sade, daha disiplinli, daha az gösterişli ama görev odaklı bir karakterle anıldı.

Brezilya başka türlü futbol oynadı. İngiltere başka türlü.

Elbette bunlar artık kesin sınırlar değil. Modern futbol bütün ekolleri birbirine yaklaştırdı.

Ama karakter fikri hâlâ var.

Yapay zekâ dünyasında da benzer bir durum oluşmaya başladı.

Bir süre önce “yapay zekâ” tek başına yeterli bir tanımdı. Şimdi değil.

İnsanlar hangi yapay zekâyı kullandığını söylüyor.

ChatGPT, genel amaçlı çalışma, metin üretme, problem çözme ve kodlama tarafında güçlü bir araç olarak öne çıkıyor.

Gemini özellikle Google ekosistemi ve çoklu ortam tarafındaki kullanım biçimleriyle farklı bir karakter oluşturuyor.

Claude ise özellikle uzun metinler ve yazılım geliştirme çevrelerinde kendine ayrı bir kullanıcı kitlesi edinmiş durumda.

Burada kimin “daha iyi” olduğu ikinci planda.

Önemli olan başka bir şey:

Hepsinin farklı bir oyun karakteri oluşuyor.

Bir bakıma teknoloji markalarının oyun stilleri ortaya çıkıyor.

Kullanıcı da buna göre tercihini yapıyor.

Bazı insanlar bir modeli diğerine tercih ediyor çünkü “oyununu” seviyor.

Cevap verme şeklini. Düşünce organizasyonunu. Görsel tarafını. Kod üretme biçimini.

Tıpkı futbol taraftarının sadece kazananı değil, bazen nasıl oynadığını da önemsemesi gibi.

Bilginin de forması var artık

Markalaşma açısından bakıldığında benzerlik daha da belirgin.

Eskiden bilgi çoğu zaman kaynağıyla anılırdı.

Oxford sözlüğü. Britannica. Belirli bir ders kitabı. Belirli bir bilimsel dergi.

Bir evin kitaplığında bulunan ansiklopedi takımı yıllarca kullanılabilirdi.

Satın alındığında oradaydı.

Bugün bilgi ekonomisi başka bir yere gidiyor.

Abonelikler var. Ücretsiz paketler. Profesyonel paketler. Kurumsal paketler. Daha yüksek kullanım limitleri. Daha gelişmiş modeller. Özel özellikler.

Bilgi artık yalnızca okunacak bir içerik değil; erişim satın alınan bir hizmet haline geliyor.

Bu futbolun son otuz yıldaki dönüşümüne oldukça benziyor.

Bir zamanlar maçı açıp izliyordunuz.

Bugün lig başka platformda, Avrupa kupası başka platformda, bazı içerikler başka üyelik paketinde.

Futbol izleyicisi de bilgi kullanıcısı da giderek abonelik ekonomisinin parçası haline geliyor.

İşin ilginç tarafı, markanın giderek bilginin önüne geçebilmesi.

İnsan artık yalnızca “yapay zekâya sordum” demiyor.

Hangi yapay zekâya sorduğunu söylüyor.

Tıpkı yalnızca “futbol izliyorum” demeyip hangi takımın taraftarı olduğunu söylemesi gibi.

Bilginin de bir anlamda forması oluşuyor.

Daha fazla görüntü, daha fazla ses, daha fazla futbol

Bir başka benzerlik içerik üretiminde.

Modern futbol artık sadece doksan dakika değil.

Maçtan önce başlayan devasa bir içerik ekonomisi var.

Antrenman görüntüsü. Basın toplantısı. Maç önü videosu. Gol. Golün farklı açısı. Soyunma odası görüntüsü. İstatistik kartı. Oyuncu röportajı. Taktik grafik. Sosyal medya klibi. Podcast. Maç sonu analizi.

Doksan dakikalık karşılaşma belki de haftalık futbol içeriğinin en küçük parçalarından biri haline geliyor.

Yapay zekâ da benzer biçimde içerik üretiminin hacmini büyütüyor.

Metin artık saniyeler içinde üretilebiliyor. Görsel üretilebiliyor. Ses oluşturulabiliyor. Video hazırlanabiliyor.

Tek kişinin yapabileceği üretimin sınırı genişliyor.

Futbolun medyalaşması ile bilginin AI üzerinden üretilebilir hale gelmesi aynı noktada buluşuyor:

Daha fazla içerik.

Ama burada önemli bir soru ortaya çıkıyor.

Daha fazla içerik, daha fazla anlam demek mi?

Bundan o kadar emin değilim.

Birey öne çıkıyor ama arka planda dev bir kolektif var

Bütün bu bireyselleşmeye rağmen ilginç bir paradoks da var mevcut durumda.

Futbolda birey hiç olmadığı kadar görünürdür. Ön planda tamamen birey ve onun performansı gözükmektedir.

Ama başarılı bir futbolcunun arkasındaki sistem hiç olmadığı kadar da büyümeye başlamıştır.

Antrenörler. Analistler. Fizyoterapistler. Psikologlar. Beslenme uzmanları. Performans ekipleri. Video analistleri. Veri bilimciler. Menajerler. İletişim ekipleri.

Oyuncu ekranda tek başına görünse bile arkasında devasa bir organizasyon var.

AI tarafında da benzer bir durum söz konusu.

Kullanıcı ekranında tek bir sohbet penceresi görüyor. Soru soruyor. Cevap geliyor.

Son derece bireysel bir deneyim.

Ama o ekranın arkasında devasa bir kolektif bilgi ve teknoloji birikimi bulunuyor.

Araştırmacılar. Mühendisler. Veri merkezleri. Yazılım ekipleri. Bilimsel yayınlar. İnsanların yıllar boyunca ürettiği metinler, kodlar ve fikirler.

Yani yüzeyde bireyselleşiyoruz.

Ama bu bireyselliği mümkün kılan altyapı tarihin belki de en kolektif altyapılarından biri.

Futbolun da AI’ın da ilginç çelişkisi burada.

Sistem büyüdükçe yıldız daha görünür oluyor.

Messi çağından kişisel AI çağına

Belki de çağımız yıldız üretmeyi seviyor.

Futbolda bir oyuncunun takımın önüne geçtiği dönemleri artık daha sık görüyoruz.

Kulüpten daha büyük sosyal medya kitlesine sahip futbolcular var.

Bir transfer sadece sportif karar olmaktan çıkabiliyor.

Ekonomik ve medya etkisi takımın tamamından büyük olabiliyor.

AI dünyasında da kullanıcı giderek kurumdan çok kendisine verilen kişisel deneyime odaklanıyor.

“Bu sistem benim için ne yapıyor?”

“Benim işimi ne kadar hızlandırıyor?”

“Benim dilimi ne kadar anlıyor?”

“Benim ihtiyacıma ne kadar uyuyor?”

Kolektif teknoloji bireysel faydaya dönüşüyor.

Futboldaki takım yapısının bireysel performans üzerinden görünür hale gelmesiyle aynı doğrultuda.

Belki de ikisi zaten aynı yerde

Bu yüzden yapay zekânın futbola girmesinden söz ederken sadece teknolojik entegrasyondan bahsetmek eksik kalıyor.

AI elbette futbolu değiştirecek.

Scouting değişecek. Analiz değişecek. Yayıncılık değişecek. Performans takibi değişecek. Taraftar deneyimi değişecek.

Bunların bazıları zaten değişmeye başladı.

Ama bence daha ilginç olan şu:

Futbol da yapay zekâ da zaten aynı kültürel iklim içerisinde şekilleniyor.

İkisi de daha hızlı olmak zorunda. İkisi de daha fazla üretmek zorunda. İkisi de daha kişisel hale geliyor. İkisinde de marka giderek önem kazanıyor. İkisinde de başarı beklentisi sürekli yükseliyor. İkisinde de hataya tolerans azalıyor.

Ve ikisinde de devasa kolektif sistemlerin içinden tek tek bireyler öne çıkıyor.

Bu yüzden futbol ile AI’ın farklı kulvarlarda ilerlediğini düşünmek belki de bir yanılsama.

Görüntü farklı. Araçlar farklı. Saha farklı.

Ama yön aynı.

Birisi çimlerin üzerinde ilerliyor.

Diğeri telefonlarımızın ekranında.

Ve ikisinin de bize söylediği şey aşağı yukarı aynı:

Daha hızlı ol. Daha iyi performans göster. Daha az hata yap. Kendine özgü ol. Görünür ol.

Belki bundan otuz yıl sonra bugüne baktığımızda yapay zekânın futbola ne zaman girdiğini sormayacağız.

Çünkü asıl değişimin, AI’ın futbola girmesinden çok daha önce başladığını fark edeceğiz.

Futbol zaten AI çağının oyununa dönüşüyordu.

Yapay zekâ da giderek futbol gibi karakterleri, yıldızları, taraftarları ve rekabetleri olan yeni bir lige dönüşüyordu.

Şimdilik maçın henüz başlarında sayılırız.

Ama görünen o ki iki taraf da aynı sahaya doğru koşuyor.